Destek

Terimler

Grafiklerde ve tabloda geçen kavramlar: ne anlama geldikleri ve havameridyen'de nasıl kullanıldıkları.

CAPE

konvektif kullanılabilir potansiyel enerji · J/kg

Yerden kaldırılan bir hava parselinin, çevresinden sıcak kaldığı yükseklik boyunca kazandığı enerji. Büyüdükçe sağanak ve gök gürültülü fırtına potansiyeli artar.

Bizde: o saatin CAPE'i yağışla birlikte > 500 J/kg ise Sağanak Yağışlı, > 1000 ise Gök Gürültülü Sağanak. Etiket NOAA SPC kademesi: 0 kararlı · < 1000 zayıf · 1000–2500 orta · 2500–4000 kuvvetli · > 4000 aşırı. JMA CAPE vermiyor.

CIN

konvektif engel · J/kg

Parselin kendiliğinden yükselmeye başlayacağı seviyeye (serbest konveksiyon seviyesi) ulaşabilmesi için aşması gereken enerji. Alçak seviyedeki sıcak bir katman "kapak" gibi davranır; CIN büyükse CAPE yüksek olsa bile fırtına başlamayabilir.

Bizde: 0 engel yok · < 50 zayıf · 50–200 orta · > 200 güçlü. ECMWF, GFS ve ICON kendi değerini veriyor; ARPEGE, GEM ve JMA için hesaplanan değer (sunucuda ECMWF, GFS ve ICON üzerinde doğrulandıktan sonra); UKMO için verisi yok. Yalnız tek model ekranında; CAPE 0 iken sınıf verilmez.

Lifted Index

kaldırma indeksi · °C

Yüzeydeki hava parseli yaklaşık 5,5 km yüksekliğe (500 hPa) kaldırılsaydı orada çevresinden kaç derece farklı olurdu: çevre sıcaklığı − parsel sıcaklığı. Eksi değer, parselin çevresinden sıcak kaldığını, yani yükselmeye devam edeceğini (kararsızlık) gösterir.

Bizde: > 0 kararlı · 0…−3 zayıf · −3…−6 orta · −6…−9 kuvvetli · < −9 aşırı. Yalnız GFS kendi değerini veriyor; ICON, UKMO, ARPEGE, GEM ve JMA'da sunucuda modelin yüzey ve 500 hPa verisinden hesaplanan değer. ECMWF'de hesaplanmaz: 9 km modelde 500 hPa sıcaklığı yok ve farklı çözünürlükteki veriler birleştirilmez.

Hesaplanan değer

Model bir değeri yayınlamıyorsa, aynı modelin kendi verilerinden bizim hesapladığımız değer. Modelin iç hesabıyla birebir aynı olmayabilir; bu yüzden yanında "hesaplanan" yazar.

Uyum: hemfikir · kısmen · ayrışıyor

Seçili modellerin aynı şeyi söyleyip söylemediği. Ortalama alınmaz; amaç modellerin nerede ayrıştığını göstermek.

Sıcaklık, nem, basınç: en yüksek ve en düşük model arasındaki fark (sıcaklıkta < 2 °C hemfikir · 2–4 kısmen · > 4 ayrışıyor). Bulutluluk, CAPE, hava durumu: ortanca sınıftaki modellerin oranı (% 75 ve üstü hemfikir · % 50–75 kısmen). Yağış: yağış veren modellerin oranı. Rüzgar: yön ve hız farkı birlikte.

Ortanca

Model değerleri sıralandığında ortadaki değer. Tek bir aşırı modelin sonucu çekmesini önler; ortalama değildir.

Hamle

km/s

Bir saat içindeki en yüksek ani rüzgar; ortalama rüzgardan yüksektir.

62 km/s (8 bofor) MGM'nin fırtına eşiğidir; hamle 50 km/s'ye yaklaşınca grafikte bu çizgi görünür.

MGM yağış şiddet sınıfı

son 12 saat

Son 12 saatteki toplam yağışa göre: ≤ 5 mm hafif · 5–20 orta kuvvette · 20–50 kuvvetli · 50–75 çok kuvvetli · 75–100 şiddetli · > 100 aşırı.

Taze kar · Toplam kar kalınlığı

Taze kar: o saatte yağan yeni kar. Toplam kar kalınlığı: yerde biriken karın derinliği; kar eridikçe azalır.

Kar satırları yalnız kar olan günlerde görünür.

Hissedilen sıcaklık

°C

Rüzgar, nem ve güneşin etkisiyle vücudun hissettiği sıcaklık; modelin kendi hesabıdır.

PM10

µg/m³

Çapı 10 mikrometreden küçük toz ve parçacıkların havadaki miktarı. Solunum yoluna girebildiği için hava kalitesinin temel ölçülerinden biri.

Bizde: ≤ 20 iyi · 20–40 makul · 40–50 orta · 50–100 kötü · > 100 çok kötü. Kaynak CAMS, ilk yaklaşık 4–5 gün.

Hava kalitesi (Avrupa AQI)

0–100+

Avrupa Hava Kalitesi İndeksi: PM2.5, PM10, azot dioksit, ozon ve kükürt dioksit için ayrı ayrı hesaplanan alt indekslerin en kötüsü.

Bizde: 0–20 iyi · 20–40 makul · 40–60 orta · 60–80 kötü · 80–100 çok kötü · > 100 aşırı kötü. Kaynak CAMS Avrupa.

UV indeksi

WHO kademesi

Güneşin cilde zarar veren morötesi ışınlarının şiddeti. Bulutların etkisi hesaba katılmış (bulutlu gökyüzü) değer kullanılıyor; açık gökyüzü varsayımıyla hesaplanan değer daha yüksek olabilir.

Bizde: 0–2 düşük · 3–5 orta · 6–7 yüksek · 8–10 çok yüksek · 11+ aşırı. Kaynak CAMS.

CAMS

Copernicus Atmosfer İzleme Servisi

Avrupa Birliği Copernicus programının hava kalitesi ve atmosfer bileşimi servisi; ECMWF tarafından işletilir. PM10, Avrupa AQI ve UV indeksi bu servisten gelir.

Türkiye için kapsama ve polen verisi sunucu aşamasında doğrulanacak.

Basınç ve eğilim

hPa

Deniz seviyesine indirgenmiş basınç; 1013,25 hPa standart atmosferdir. Eğilim, son 3 saatteki değişimin model ortancası.

3 saatte 2 hPa'dan hızlı düşüş havanın bozulabileceğini, hızlı yükseliş açılacağını gösterir. Modeller değişimin yönünde ayrışıyorsa eğilim rengi soluklaşır.